Conquest
The Ottoman Turks crossed into Europe in the 1350s. In 1371 King Vukašin of Prilep and his brother Despot Jovan Uglješa of Serres led a large Christian army into Thrace and were destroyed in a night attack at Chernomen on the Maritsa river on 26 September. Both brothers were killed, and the lords of Macedonia, among them Vukašin's son Marko, Konstantin Dragaš in the east and Vuk Branković in the north, became Ottoman vassals. The Ottomans then took the main towns: Bitola around 1382, Skopje in 1392, and the rest of the region soon after. In 1395 King Marko fell at Rovine fighting for Sultan Bayezid I against Wallachia, and Prilep's lands were annexed. By the end of the 14th century Macedonia was firmly inside the Ottoman Empire, where it would remain until 1912.
The Ottoman order
The new state was organised around the timar system: land revenues were granted to cavalrymen (sipahis) in return for military service, while the peasants who worked the land kept hereditary use of it and paid tithes and taxes. Non-Muslims paid the poll tax (cizye) and, from the late 14th century, were subject to the devshirme, the levy of boys taken for the janissary corps and palace service. Religion rather than language defined communities; Orthodox Christians formed one 'millet' under the Patriarch of Constantinople, though in practice the Archbishopric of Ohrid kept its own dioceses in Macedonia, Albania and beyond. Turkish settlers (Yörüks) were brought into the Vardar and Ovče Pole areas, and over time some local Christians converted to Islam, while Sephardic Jews expelled from Spain after 1492 settled in Skopje, Bitola and Thessalonica.
Towns under the crescent
Skopje, renamed Üsküp, became a frontier base and then a prosperous administrative and trading centre. Its Old Bazaar grew below the fortress with covered markets, inns (hans) for merchants, baths and mosques: Mustafa Pasha's mosque of 1492, the Isa Bey and Yahya Pasha mosques, the Daut Pasha bath and the Kuršumli and Suli inns. Bitola, called Manastır, flourished as a crossroads on the old Via Egnatia, with the Ishak Çelebi mosque and a large Jewish community. Ohrid, Prilep, Štip and Kratovo, a mining town, had mixed populations of Muslims, Christians and Jews. The 17th-century traveller Evliya Çelebi described these towns in detail. Christian culture continued in monasteries and village churches; painters still decorated churches, and the Ohrid Archbishopric remained a link with the medieval past. Monasteries such as Slepče near Demir Hisar and Treskavec near Prilep kept scriptoria, and the Slavonic manuscripts copied there preserved the Cyrillo-Methodian tradition. Village life was organised around the church, the extended family and the seasonal migration of craftsmen and builders, the pečalbari, whose journeys would later carry Macedonians across the world.
Resistance
Ottoman rule was not passive acceptance. Haiduks, armed outlaws in the mountains, robbed officials and merchants and became heroes of folk songs. In 1564–1565 the peasants of Mariovo and the Prilep district rose against taxes, the child levy and abuses by local lords; village priests and elders led the revolt, which briefly expelled Ottoman officials before it was suppressed. The greatest rising came during the Great Turkish War. After the Ottoman defeat at Vienna in 1683 the Habsburgs advanced deep into the Balkans, and in October 1689 General Piccolomini reached Skopje, which he burned on 26 October. At the same time the haiduk leader Karposh captured the fortress of Kriva Palanka and raised the Kumanovo and Kratovo districts, building a fortified camp near Kumanovo. When the Austrians retreated, Ottoman and Crimean Tatar forces crushed the rebels; Karposh was captured and executed in Skopje. Large numbers of Christians fled north with the retreating armies, and Macedonia suffered reprisals, depopulation and economic decline.
The end of the Ohrid Archbishopric
In the 18th century the Ottoman provinces became less secure, local notables (ayans) gained power and the Phanariot Greek elite of Constantinople grew influential in the Orthodox Church. The Archbishopric of Ohrid, burdened by debts and divided between Phanariot and local bishops, lost its independence: in 1767, a year after the Serbian Patriarchate of Peć, it was abolished by Sultan Mustafa III at the request of the Ecumenical Patriarchate and its dioceses were placed under Constantinople. The memory of Ohrid's autocephaly, of Clement and of Samuel did not vanish. In the 19th century it fed the Macedonian struggle for church and national rights, and in 1967 the Macedonian Orthodox Church proclaimed itself the successor of the Ohrid Archbishopric. Historians differ on whether the abolition was mainly a financial and administrative act or part of a deliberate Hellenising policy; recent research generally stresses the former.
Освојување
Османлиските Турци преминуваат во Европа во 1350-тите години. Во 1371 година кралот Волкашин од Прилеп и неговиот брат деспотот Јован Углеша од Сер повеле голема христијанска војска во Тракија и биле уништени во ноќен напад кај Черномен на реката Марица на 26 септември. Двајцата браќа загинале, а господарите на Македонија, меѓу кои синот на Волкашин, Марко, Константин Драгаш на исток и Вук Бранковиќ на север, станале османлиски вазали. Османлиите потоа ги зазеле главните градови: Битола околу 1382 година, Скопје во 1392 година, а остатокот од регионот набргу потоа. Во 1395 година кралот Марко загинал кај Ровине, борејќи се за султанот Бајазит I против Влашка, а прилепските земји биле припоени. До крајот на XIV век Македонија била цврсто во рамките на Османлиското Царство, каде што ќе остане до 1912 година.
Османлискиот поредок
Новата држава била уредена врз тимарскиот систем: приходите од земјата им се доделувале на коњаници (спахии) во замена за воена служба, а селаните што ја обработувале земјата ја задржувале наследната употреба и плаќале десеток и даноци. Немуслиманите го плаќале данокот по глава (џизие) и, од крајот на XIV век, подлежеле на девширмето, собирањето момчиња за еничарскиот корпус и дворската служба. Заедниците ги определувала верата, а не јазикот; православните христијани сочинувале еден „милет“ под Цариградскиот патријарх, иако во практиката Охридската архиепископија ги задржала своите епархии во Македонија, Албанија и пошироко. Турски доселеници (јуруци) биле донесени во Повардарието и Овче Поле, со текот на времето дел од месните христијани примиле ислам, а сефардските Евреи протерани од Шпанија по 1492 година се населиле во Скопје, Битола и Солун.
Градовите под полумесечината
Скопје, преименувано во Ускуп, станува погранична база, а потоа богато управно и трговско средиште. Неговата Стара чаршија израснува под тврдината со покриени пазари, анови за трговците, амами и џамии: џамијата на Мустафа-паша од 1492 година, џамиите на Иса-бег и Јахја-паша, Даут-пашиниот амам и Куршумли-ан и Сули-ан. Битола, наречена Манастир, процутува како крстопат на старата Виа Егнатија, со Исак-џамијата и голема еврејска заедница. Охрид, Прилеп, Штип и рударскиот град Кратово имале мешано население од муслимани, христијани и Евреи. Патописецот Евлија Челебија од XVII век ги опишал овие градови во детали. Христијанската култура продолжила во манастирите и селските цркви; зографите и понатаму ги живописувале црквите, а Охридската архиепископија останала врска со средновековното минато. Манастирите како Слепче кај Демир Хисар и Трескавец кај Прилеп имале скрипториуми, а словенските ракописи препишувани таму ја чувале кирило-методиевската традиција. Селскиот живот бил организиран околу црквата, големото семејство и сезонското заминување на мајсторите и ѕидарите, печалбарите, чии патувања подоцна ќе ги однесат Македонците низ целиот свет.
Отпор
Османлиската власт не била прифатена пасивно. Ајдутите, вооружени одметници во планините, ги ограбувале чиновниците и трговците и станале јунаци на народните песни. Во 1564–1565 година селаните од Мариово и Прилепско се кренале против даноците, данокот во крв и насилствата на локалните господари; селските свештеници и старешини го предводеле бунтот, кој накратко ги протерал османлиските службеници пред да биде задушен. Најголемото востание избувнало за време на Големата турска војна. По османлискиот пораз кај Виена во 1683 година Хабсбурговците навлегле длабоко во Балканот, а во октомври 1689 година генералот Пиколомини стигнал до Скопје, кое го запалил на 26 октомври. Во исто време ајдутскиот водач Карпош ја зазел тврдината Крива Паланка и ги кренал Кумановско и Кратовско, градејќи утврден логор кај Куманово. Кога Австријците се повлекле, османлиските и кримско-татарските сили ги разбиле востаниците; Карпош бил заробен и погубен во Скопје. Голем број христијани избегале на север со војските што се повлекувале, а Македонија претрпела одмазди, раселување и стопански пад.
Крајот на Охридската архиепископија
Во XVIII век османлиските провинции станале понесигурни, локалните прваци (ајани) добиле моќ, а фанариотската грчка елита од Цариград станала влијателна во Православната црква. Охридската архиепископија, оптоварена со долгови и поделена меѓу фанариотски и месни архиереи, ја изгубила својата самостојност: во 1767 година, една година по Српската Пеќска патријаршија, ја укинал султанот Мустафа III на барање на Вселенската патријаршија, а нејзините епархии биле ставени под Цариград. Споменот за охридската автокефалност, за Климент и за Самуил не исчезнал. Во XIX век тој ја хранел македонската борба за црковни и национални права, а во 1967 година Македонската православна црква се прогласила за наследничка на Охридската архиепископија. Историчарите се разликуваат во тоа дали укинувањето било главно финансиски и управен чин или дел од намерна елинизаторска политика; поновите истражувања генерално го нагласуваат првото.
