A Roman province
After the defeat of Perseus at Pydna in 168 BC, Rome first divided Macedonia into four nominally free republics. When Andriscus, a pretender claiming to be Perseus' son, briefly revived the monarchy, the praetor Quintus Caecilius Metellus defeated him in 148 BC, and Macedonia was made a province governed from Thessalonica, conventionally from 146 BC. The province reached from the Adriatic to the Nestos and included the old Paeonian, Lyncestian and Pelagonian lands. The northern part of today's North Macedonia, around Scupi, belonged to the Dardanians and was later attached to the province of Moesia and, from the late 3rd century, to Dardania.
Roads and cities
Soon after 146 BC the proconsul Gnaeus Egnatius built the Via Egnatia, the great road from Dyrrachium on the Adriatic to Thessalonica, later continued to Byzantium. In the territory of today's state it ran past Lychnidos (Ohrid) and Heraclea Lyncestis, while another route followed the Vardar through Stobi and Scupi to the Danube. Along these roads cities flourished. Stobi, at the meeting of the Crna Reka and the Vardar, had a theatre, a synagogue and rich town houses. Heraclea had a theatre, baths and a portico. Under Domitian (81-96 AD) veterans of the Seventh Legion were settled at Scupi, which became the main town of the north. Latin was spoken in the north of the region and Greek in the south, and the line between the two ran roughly through the middle of today's North Macedonia.
The coming of Christianity
According to the Acts of the Apostles, Paul crossed from Troas to Macedonia around 49-50 AD after seeing in a vision a Macedonian man asking for help. He founded churches at Philippi, Thessalonica and Beroea, and his letters to the Philippians and Thessalonians are among the oldest Christian texts. Christianity spread inland along the roads. By 325 AD Bishop Budius of Stobi attended the First Council of Nicaea, and in 343 Bishop Evagrius of Heraclea is recorded at the Council of Serdica. In the 4th to 6th centuries the towns of the region filled with basilicas: the episcopal basilica and baptistery at Stobi, the great basilica at Heraclea with its narthex mosaic of the created world, and the polyconchal basilica at Plaošnik in Ohrid. These buildings and their mosaics are among the richest early Christian monuments in the Balkans. The Macedonian Orthodox Church today regards this period, and the 'Macedonian call' of Paul, as the beginning of its own Christian history.
Crisis, earthquakes and Justinian
From the 3rd century the region suffered invasions: Goths in the 260s, Huns in the 5th century, and Ostrogoths under Theodoric, who sacked Stobi and Heraclea in 479. Administrative reforms divided the old province, and Stobi became the capital of Macedonia Salutaris (later Macedonia Secunda). In 518 a violent earthquake destroyed Scupi and neighbouring towns, and the people of Scupi moved to the Kale hill, where Skopje would grow. The emperor Justinian I (527-565), born in Tauresium in Dardania, traditionally identified with Taor near Skopje, rebuilt fortresses across the region. In 535 he founded Justiniana Prima near his birthplace and made its bishop an autocephalous archbishop with authority over the northern Balkan provinces. Most archaeologists place that city at Caričin Grad in southern Serbia. The later Archbishopric of Ohrid claimed its succession, an idea still cited in Macedonian church history.
The Slavic settlement
In the second half of the 6th century Slavic groups, often together with the Avars, began not only to raid but to settle south of the Danube. Thessalonica withstood a great Avar-Slav siege, probably in 586, recorded in the Miracles of St Demetrius. Coin finds at Heraclea stop around 585, and by the early 7th century the Slavs had settled much of the Macedonian interior, forming tribal territories that Byzantine writers called Sclaviniae. Among the tribes named are the Drugubites, Sagudates, Berzites and Strymonites. The older Romanised and Hellenised population survived in the walled towns and mountains and was gradually absorbed. Macedonian historiography sees this meeting of newcomers and older inhabitants as the start of the formation of the Macedonian people. Bulgarian and Greek historiography interpret the same process differently, and historians such as Florin Curta stress that it was slow and uneven. The arrival of the Slavs is where the next era, the early medieval Slavic and Byzantine period, begins.
Римска провинција
По поразот на Персеј кај Пидна во 168 година п.н.е., Рим најнапред ја поделил Македонија на четири формално слободни републики. Кога Андриск, претендент што тврдел дека е син на Персеј, накратко ја обновил монархијата, преторот Квинт Цецилиј Метел го поразил во 148 година п.н.е., а Македонија станала провинција со седиште во Солун, вообичаено од 146 година п.н.е. Провинцијата се протегала од Јадранот до Места и ги опфаќала старите пеонски, линкестиски и пелагониски земји. Северниот дел на денешна Северна Македонија, околу Скупи, им припаѓал на Дарданците и подоцна бил приклучен кон провинцијата Мезија, а од крајот на III век кон Дарданија.
Патишта и градови
Набргу по 146 година п.н.е. проконзулот Гнеј Егнатиј го изградил патот Via Egnatia, големиот пат од Дирахиум на Јадранот до Солун, подоцна продолжен до Византион. На територијата на денешната држава тој минувал покрај Лихнид (Охрид) и Хераклеја Линкестиска, а друг пат ја следел долината на Вардар преку Стоби и Скупи кон Дунав. Покрај овие патишта цветале градовите. Стоби, на сливот на Црна Река и Вардар, имал театар, синагога и богати градски куќи. Хераклеја имала театар, терми и портик. Во времето на Домицијан (81-96 година) во Скупи биле населени ветерани од Седмата легија, и тој станал главен град на северот. Во северниот дел на регионот се зборувало латински, а во јужниот грчки, и границата меѓу двата јазика минувала приближно низ средината на денешна Северна Македонија.
Доаѓањето на христијанството
Според Делата на апостолите, Павле преминал од Троада во Македонија околу 49-50 година, откако во видение видел еден Македонец кој барал помош. Тој основал цркви во Филипи, Солун и Бер, а неговите посланија до Филипјаните и Солуњаните се меѓу најстарите христијански текстови. Христијанството се ширело во внатрешноста по патиштата. Веќе во 325 година епископот Будиј Стобски учествувал на Првиот вселенски собор во Никеја, а во 343 година епископот Евагриј Хераклејски е забележан на Сердичкиот собор. Од IV до VI век градовите во регионот се исполниле со базилики: епископската базилика и крстилницата во Стоби, големата базилика во Хераклеја со мозаикот во нартексот што го прикажува создадениот свет, и полихоналната базилика на Плаошник во Охрид. Овие градби и нивните мозаици се меѓу најбогатите ранохристијански споменици на Балканот. Македонската православна црква денес го смета овој период, и „Македонскиот повик“ на Павле, за почеток на сопствената христијанска историја.
Кризи, земјотреси и Јустинијан
Од III век регионот трпел инвазии: Готи во 260-тите години, Хуни во V век и Остроготи под Теодорих, кој ги ограбил Стоби и Хераклеја во 479 година. Управните реформи ја поделиле старата провинција, и Стоби станал главен град на Македонија Салутарис (подоцна Втора Македонија). Во 518 година силен земјотрес ги урнал Скупи и соседните градови, а жителите на Скупи се преселиле на ридот Кале, каде што подоцна израснало Скопје. Царот Јустинијан I (527-565), роден во Тауресиум во Дарданија, кој според преданието се поистоветува со Таор кај Скопје, обновил тврдини низ целиот регион. Во 535 година ја основал Јустинијана Прима близу своето родно место и нејзиниот епископ го издигнал во автокефален архиепископ со власт врз северните балкански провинции. Повеќето археолози го сместуваат тој град во Царичин Град во јужна Србија. Подоцнежната Охридска архиепископија тврдела дека е нејзин наследник, идеја што и денес се наведува во македонската црковна историја.
Словенското населување
Во втората половина на VI век словенските групи, често заедно со Аварите, почнале не само да пленат, туку и да се населуваат јужно од Дунав. Солун издржал голема аварско-словенска опсада, веројатно во 586 година, забележана во Чудата на свети Димитрија. Наодите на монети во Хераклеја прекинуваат околу 585 година, а до почетокот на VII век Словените веќе го населиле поголемиот дел од македонската внатрешност, формирајќи племенски области што византиските писатели ги нарекувале Склавинии. Меѓу спомнатите племиња се Драгувитите, Сагудатите, Брсјаците и Струмјаните. Постарото романизирано и хеленизирано население опстанало во утврдените градови и планините и постепено било асимилирано. Македонската историографија ја гледа оваа средба на дојденците и постарите жители како почеток на формирањето на македонскиот народ. Бугарската и грчката историографија истиот процес го толкуваат поинаку, а историчари како Флорин Курта нагласуваат дека тој бил бавен и нерамномерен. Со доаѓањето на Словените започнува следниот период, раниот среден век со словенските и византиските сили.
