Македонската азбука: сите 31 букви со изговор и примери
Македонската азбука има 31 буква, сите на кирилица, и секоја буква означува само еден глас. Ако знаете како се изговара зборот, знаете и како се пишува. Подолу е секоја буква со латинично пишување, споредба со англиски глас и едноставен пример.
Азбуката накратко
Македонскиот јазик се пишува на кирилица, исто како рускиот, српскиот и бугарскиот. Нашата азбука има 31 буква и нема ниту една „нема“ буква.
Затоа е лесна за учење, особено за децата што пораснале во Австралија. Кога ќе ги научат 31 глас, можат да прочитаат честитка од баба, мени на црковен пикник или име на споменик.
Сите 31 букви во табела
Латиничната колона го следи официјалното пишување што се користи во пасошите и личните карти во Македонија. Споредбата со англиски е приближна и е наменета за деца што зборуваат австралиски англиски.
| Буква | Латиница | Звучи како (англиски) | Пример | Значење (англиски) |
|---|---|---|---|---|
| А а | a | „a“ во car | ајвар | ajvar |
| Б б | b | „b“ во bed | баба | grandmother |
| В в | v | „v“ во van | вода | water |
| Г г | g | „g“ во go | грав | beans |
| Д д | d | „d“ во dog | дедо | grandfather |
| Ѓ ѓ | gj | меко „ѓ“, слично на „d“ во duty | ѓердан | necklace |
| Е е | e | „e“ во bed | еден | one |
| Ж ж | zh | „s“ во measure | жаба | frog |
| З з | z | „z“ во zoo | зима | winter |
| Ѕ ѕ | dz | „ds“ во kids | ѕвезда | star |
| И и | i | „ee“ во see | име | name |
| Ј ј | j | „y“ во yes | јаболко | apple |
| К к | k | „k“ во kite | куќа | house |
| Л л | l | „l“ во look | леб | bread |
| Љ љ | lj | „lli“ во million | љубов | love |
| М м | m | „m“ во mum | мајка | mother |
| Н н | n | „n“ во net | ноќ | night |
| Њ њ | nj | „ny“ во canyon | њива | field |
| О о | o | „o“ во pot | око | eye |
| П п | p | „p“ во pen | пиле | chicken |
| Р р | r | треперливо „r“ | риба | fish |
| С с | s | „s“ во sun | сонце | sun |
| Т т | t | „t“ во top | татко | father |
| Ќ ќ | kj | меко „ќ“, слично на „c“ во cute | ќерка | daughter |
| У у | u | „oo“ во moon | уво | ear |
| Ф ф | f | „f“ во fun | фустан | dress |
| Х х | h | „ch“ во шкотското loch, помеко | хартија | paper |
| Ц ц | c (често ts) | „ts“ во cats | цвет | flower |
| Ч ч | ch | „ch“ во church | чај | tea |
| Џ џ | dj (често dzh) | „j“ во jam | џеб | |
| Ш ш | sh | „sh“ во ship | шапка | hat |
Со презимињата е друга приказна. Презиме со Ќ на старите австралиски документи може да е напишано со „Kj“, „K“, „C“ или „Ch“. Ниту едно не е погрешно. Тоа покажува како службеникот го слушнал името кога семејството пристигнало.
Буквите што ја прават македонската азбука посебна
Седум букви обично им паѓаат в очи на оние што знаат руски: Ѓ, Ѕ, Ј, Љ, Њ, Ќ и Џ. Но не се сите само наши.
Само во македонскиот: Ѓ, Ќ и Ѕ
- Ѓ ѓ и Ќ ќ се создадени токму за македонскиот јазик. Тоа се меки гласови што ги слушаме во секојдневни зборови: куќа, ноќ, ѓубре.
- Ѕ ѕ е стара кирилска буква што македонскиот ја врати во употреба. Тоа е еден глас, а не две букви, како во ѕвезда и ѕид.
Заеднички со српскиот: Ј, Љ, Њ и Џ
Овие четири букви се преземени од српската кирилица. Ако во вашето семејство некој зборува и српски, ќе ви бидат познати.
Што нема во македонската азбука
Рускиот има букви како Ё, Ы, Щ, Э, Ю, Я, Й, Ъ и Ь. Македонскиот не користи ниту една од нив. Наместо Я пишуваме ја, а наместо Ю пишуваме ју. Нема посебна буква ни за полугласот што се слуша во некои говори. Кога треба да се покаже, на пример во народни песни, се пишува апостроф.
„Пишувај како што зборуваш“
Правилото зад нашата азбука е едноставно: еден глас, една буква. Зборовите се пишуваат онака како што се изговараат. Ова начело се поврзува со српскиот реформатор Вук Караџиќ, а македонскиот правопис доследно го следи.
Затоа нема неми букви и ниту една буква не го менува гласот според соседните букви, како англиското „c“ во cat и city. Што слушаш, тоа пишуваш.
Единствено акцентот не се гледа од буквите. Во литературниот јазик акцентот најчесто паѓа на третиот слог од крајот: бла-ГО-да-рам, ЈА-бол-ко. Кај пократките зборови тоа е првиот слог: БА-ба, ДЕ-до. Во селските говори може да биде поинаку, па слушајте како зборуваат баба и дедо.
Како настана азбуката
Во 1903 година Крсте Мисирков ја објави во Софија книгата За македонцките работи. Тој предложи книжевен јазик врз основа на централните говори околу Велес, Прилеп и Битола. Мисирков експериментираше и со нови букви за меките гласови ѓ и ќ.
Денешната азбука ја усвои јазична комисија во Скопје во мај 1945 година, а истата година стана и официјална. Еден од членовите на комисијата беше лингвистот Блаже Конески. Како основа беа земени централните говори, како што предлагаше и Мисирков.
Како да ја научат децата
Децата можат да ја научат азбуката за неколку недели, ако се оди чекор по чекор. Овој редослед добро функционира кај деца што читаат англиски.
- Прво „пријателите“. А, К, М, О и Т изгледаат и звучат речиси исто како во англискиот. И Е е блиску. Уште првиот ден можат да прочитаат мама, тато и око.
- Потоа „лажните пријатели“. Некои букви изгледаат англиски, но звучат поинаку: Р е „r“, С е „s“, В е „v“, Н е „n“, Х е „h“, а У е „u“. Направете игра: „Изгледа како P, но се чита Р.“
- Потоа новите форми. Б, Г, Д, Ж, З, И, Л, П, Ф, Ц, Ч и Ш имаат нов облик, но познат глас.
- На крајот посебните букви. Ѓ, Ќ, Ѕ, Ј, Љ, Њ и Џ. Користете зборови што децата веќе ги знаат, како куќа и љубов.
Уште неколку идеи:
- Залепете ливчиња низ куќата: врата, маса, прозорец.
- Замолете ги баба и дедо да пишуваат кратка порака секоја недела, а децата да ја читаат.
- Читајте ги етикетите на теглите во деликатесната продавница, на пример ајвар.
Учење на азбуката во Австралија
Повеќето македонски саботни училишта во Австралија почнуваат со азбуката уште во првиот термин. Часови има во Мелбурн, Сиднеј, Волонгонг, Перт, Канбера и други градови, често во црковни сали или државни училишта. Можете да ги најдете во нашиот список на македонски училишта и во именикот на заедницата. Повеќе за VCE, HSC и часовите по држави има во водичот каде да се учи македонски во Австралија.
Многу македонски цркви ги печатат известувањата на кирилица, што е одлична вежба за читање.
Повеќе за азбуката и други материјали за учење има на нашата страница Учи македонски. Ако имате прашање за вашиот клас или семејство, пишете ни преку страницата за контакт.
Кога ќе ги совладате буквите, продолжете со 25 изрази што секое внуче треба да ги знае.
Најчести прашања
Колку букви има македонската азбука?
Македонската азбука има 31 буква. Сите се кирилски и секоја означува еден глас.
Кои букви ги има само во македонската азбука?
Ѓ и Ќ се создадени за македонскиот јазик, а Ѕ е стара кирилска буква што денес ја користи само македонската азбука. Ј, Љ, Њ и Џ се заеднички со српската.
Дали македонската азбука е иста како руската?
Не е. Двете се кирилски, но македонската има букви што ги нема во руската, како Ѓ, Ќ, Ѕ и Ј. Таа нема руски букви како Ё, Ы, Щ, Ю и Я.
Како се пишуваат македонските букви на латиница?
Според официјалниот систем, што се користи во пасошите, Ж е zh, Ч е ch, Ш е sh, Ѓ е gj, Ќ е kj, а Џ е dj. Кај старите документи и презимињата пишувањето често е различно.
Кога е создадена македонската азбука?
Денешната азбука ја усвои јазична комисија во мај 1945 година и истата година стана официјална. Уште во 1903 година Крсте Мисирков се залагаше за македонски книжевен јазик.
Дополнително читање: Macedonian alphabet (Википедија, англиски) и Македонска азбука (Википедија).
Read in English: Macedonian Alphabet: All 31 Cyrillic Letters With Sounds and Examples