Како да го најдете селото на вашите предци

За да го најдете селото на вашите предци, почнете од најстарите роднини. Потоа побарајте ги првите австралиски документи на семејството, како досиејата за државјанство во Националниот архив на Австралија. Таму често е запишано местото на раѓање. Кога ќе го имате името на селото, проверете дали е сменето, па барајте црковни и матични записи во Македонија. Повеќето семејства можат да го најдат селото за неколку недели трпелива работа.

Многу Македонци од втората и третата генерација во Австралија знаат само дека дедо бил „од околу Битола“ или „од Леринско“. Овој водич ќе ве води од тоа полузаборавено име до вистинско место на картата.

Чекор 1: Најпрво разговарајте со најстарите роднини

Постарите членови на семејството се најдобриот извор што го имате, а времето е важно. Понесете тетратка или снимајте го разговорот на телефон, со нивна дозвола. Прашајте како се пишуваат имињата и запишете ги и на кирилица.

Добри прашања:

• Како се викаше селото? Дали имаше и друго име?
• Близу до кој град беше? До која планина, езеро или река?
• Како го викаа нашиот род во селото? Дали имаше прекар?
• Кои беа целосните имиња на вашите родители и баби и дедовци?
• Која црква имаше во селото и кој светец беше селска слава?
• Кога заминавте, со кој брод или авион дојдовте и каде пристигнавте?
• Дали чувате стари пасоши, писма, фотографии или разгледници?

Старите фотографии се злато. На задната страна често има име на село, датум или печат на фотографот од некој град.

Чекор 2: Соберете ги австралиските документи

Австралиските документи честопати се најлесниот пат до името на селото. На англиски се, добро се индексирани и многу од нив може да се видат бесплатно.

Националниот архив на Австралија

Националниот архив на Австралија (National Archives of Australia, NAA) ги чува повеќето имиграциски документи. Се пребаруваат преку интернет-каталогот RecordSearch. Користете го „Name Search“ и изберете имиграциски и натурализациски документи.

• Досиеја за државјанство (натурализација), од 1904 година: често го содржат датумот и местото на раѓање, имињата на родителите и податоци за пристигнувањето.
• Списоци на патници: доаѓања со брод или авион, главно од 1924 година. Содржат име, возраст, занимање и државјанство.
• Документи за избор на иселеници, од 1945 година: за оние што дошле со помош од државата. Некои имаат фотографии и лекарски прегледи.
• Регистрација на странци: од двете светски војни, за жители кои не биле натурализирани. Важни се за семејствата што дошле во 1920-тите и 30-тите.

Некои досиеја се веќе дигитализирани и може да се читаат на интернет. Другите може да се побараат. Правилата и цените се менуваат, па проверете на веб-страницата на NAA пред да нарачате. Последна проверка: октомври 2026.

Раѓања, смрти и бракови

Секоја држава и територија има свој регистар за раѓања, смрти и бракови (Births, Deaths and Marriages). Изводот од смрт обично го покажува местото на раѓање. Изводот од брак често ги наведува родителите на двајцата. Правилата за тоа кој може да нарача извод се различни, па проверете на страницата на регистарот во вашата држава.

Црковните книги тука

Многу семејства венчавале или крштевале деца во македонска православна парохија во Австралија. Во парохиските книги понекогаш е запишано селото на родителите или кумовите. Обратете се љубезно до парохиската канцеларија и бидете трпеливи, бидејќи многу од нив ги водат волонтери. Најдете ја вашата парохија на нашата страница за цркви.

Добра трага се и селските здруженија. Многу села имаат, или имале, свое друштво во Мелбурн, Сиднеј или Перт. Постарите членови често точно знаат кое семејство од каде е.

Чекор 3: Документи во Македонија

Кога ќе го имате името на селото, можете да барате и во самата Македонија.

• Државен архив на Република Македонија (arhiv.gov.mk). Основан е во 1946 година, седиштето е во Скопје, а има подрачни одделенија во Битола, Куманово, Охрид, Прилеп, Скопје, Струмица, Тетово, Велес и Штип. Пишете до одделението најблиску до вашето село.
• Матични книги. Во Македонија ги води Управата за водење на матичните книги. Во нив се запишани раѓања, венчавки и смрти.
• Црковни книги. За постарите генерации, селската црква можеби водела книги за крштевки и венчавки. Прашајте го парохискиот свештеник или епархијата.

Пишете на македонски; ако ви треба помош, некој роднина или пријател од парохијата ќе ви помогне. Семејствата од села што денес се во Грција или Бугарија треба да се обратат до архивите и општинските служби во тие држави.

Чекор 4: Проверете дали селото е преименувано

Тука запираат многу пребарувања. Имињата на многу села се сменети во последните сто години.

Во Грција имињата на местата се менувани со закон многупати меѓу 1913 и 1996 година. Според податок наведен на Википедија, само во грчкиот регион Македонија има 1.805 преименувања. Затоа селото што баба ви го вика со едно име, на денешните карти може да е под друго.

Како да ги најдете двете имиња:

1. Запишете ја секоја форма што ја користи семејството, на кирилица и латиница.
2. Пребарајте ја базата „Промени на имињата на населбите во Грција“ (Name Changes of Settlements in Greece) на грчката Национална фондација за истражување (NHRF). Таа ги наведува старите и новите имиња и годината на промената.
3. Побарајте го селото на Википедија. Статиите за села често ги наведуваат поранешните имиња.
4. Прашајте постари луѓе од истиот крај во вашата парохија или друштво.

И селата во Република Македонија се менувале. Некои се споени, некои се иселени, а некои имаат нов правопис. Запишете ја секоја форма што ќе ја најдете.

Чекор 5: Користете ја нашата карта на наследството

Картата на наследството на macedon.org.au содржи повеќе од 2.600 места. Меѓу нив се околу 1.970 цркви и 267 манастири, главно во Република Македонија. Пребарајте го името на вашето село. Ако селската црква е на картата, ќе ја видите точната локација, а често и фотографија. Можеби тоа е црквата каде што се венчале вашите прабаба и прадедо.

Ако планирате посета, нашиот водич за манастирите во Македонија ги опишува познатите места блиску до многу села.

Чекор 6: ДНК-тестови, со внимание

Комерцијалните ДНК-тестови можат да ве поврзат со братучеди во Македонија, Австралија, Канада или САД. Тоа може да биде вистински пробив. Но бидете внимателни:

• „Етничките проценки“ се груби претпоставки. Не можат да ви го кажат селото.
• Корисен е списокот на поврзани роднини, и тоа само ако и тие се тестирале.
• Прочитајте ги условите за приватност. Размислете кој може да ги гледа вашите податоци и разговарајте со семејството пред да споделите резултати.

Чекор 7: Посетете го селото

Ништо не се споредува со тоа да застанете во самото село. Понесете испечатено семејно стебло, стари фотографии и имињата на родовите што ги барате. Посетете ја црквата и гробиштата, бидејќи на спомениците има имиња и датуми. Прашајте во селското кафеанче; постарите мештани често се сеќаваат кој заминал за Австралија. Нашиот водич за посета на Македонија ги опфаќа практичните работи.

Список за проверка

Чекор	Што барате	Каде
Разговор со роднини	Име на селото, старо име, прекар на родот, имиња на родители	Семејството
Семејни документи	Стари пасоши, писма, фотографии	Дома, во ормари и куфери
Досиеја за државјанство и пристигнување	Место на раѓање, датум на пристигнување, брод	NAA RecordSearch
Изводи	Место на раѓање, имиња на родители	Регистар за раѓања, смрти и бракови во вашата држава
Парохиски книги	Село на родителите или кумовите	Македонските парохии во Австралија
Промени на имиња	Старо и ново име на селото	Грчката база за преименувања, Википедија
Документи во Македонија	Раѓања, венчавки, смрти	Државен архив, матична служба, селската црква
Селската црква	Локација, фотографија	Нашата карта на наследството
Живи братучеди	Поврзани роднини со семејни стебла	ДНК-тестови (со внимание)

Го најдовте селото? Кажете ни. Ќе ни биде драго да чуеме кои совети му помогнале на вашето семејство, а можеби ќе ја додадеме и вашата селска црква на картата. Дознајте и што значи вашето презиме во нашиот водич за македонските презимиња.

Најчести прашања

Како да дознаам од кое село потекнуваат баба ми и дедо ми?

Прво прашајте ги постарите роднини, а потоа побарајте го нивното досие за државјанство на NAA RecordSearch. Во овие досиеја често е запишано местото на раѓање.

Дали австралиските досиеја за државјанство се бесплатни?

Пребарувањето на RecordSearch е бесплатно, а некои досиеја се веќе дигитализирани. Другите може да се побараат. Проверете ги актуелните цени на страницата на NAA.

Зошто не можам да го најдам селото на карта?

Можеби е преименувано. Многу села во северна Грција добиле нови имиња меѓу 1913 и 1996 година. Една грчка база ги наведува старите и новите имиња.

Може ли ДНК-тест да ми го каже селото?

Не. Може само да ве поврзе со роднини кои исто така се тестирале. Нивните семејни стебла потоа може да ве насочат кон селото.

Каде се чуваат старите документи во Македонија?

Во Државниот архив во Скопје и неговите подрачни одделенија, во матичната служба и во книгите на селските цркви.

Повеќе за читање: NAA RecordSearch · Geographical name changes in Greece (Википедија, на англиски)

Read in English: How to Trace Your Macedonian Village: A Guide for Australian Families