Македонски манастири што вредат за посета

Македонските манастири што најмногу вредат за патување се Свети Наум и Свети Пантелејмон кај Охрид и Бигорски на запад. Тука се и Трескавец и Зрзе кај Прилеп, како и Нерези и Марков манастир кај Скопје. Не треба да се пропуштат ни Лесново, Осоговскиот манастир кај Крива Паланка и пештерните цркви во Калишта кај Струга.

Неколку од нив се стари од 600 до 1.000 години, а многу чуваат средновековни фрески и резбани иконостаси. Сите се на нашата карта на наследството, заедно со уште 257 манастири.

Многу семејства од Австралија вметнуваат по некој манастир во летото што го поминуваат во селото. Со изнајмен автомобил и слободна недела, можете да ги видите најубавите, а сепак повеќето вечери да вечерате дома.

Десетте манастири на едно место

Манастир	Регион	Најблизок град	По што е познат
Свети Наум (St Naum)	Југозапад	Охрид (околу 29 км)	Местото на езерото, гробот на св. Наум, пауните
Св. Пантелејмон, Плаошник	Југозапад	Охрид (во градот)	Гробот на св. Климент, Охридската книжевна школа
Калишта (Kališta)	Југозапад	Струга (околу 4 км)	Пештерна црква со фрески од 14 и 15 век
Св. Јован Бигорски (Bigorski)	Запад	патот Дебар – Гостивар	Резбан ореов иконостас, конаци за гости
Трескавец (Treskavec)	Пелагонија	Прилеп (околу 8 км)	Местото на планината, византиски фрески
Зрзе (Zrze)	Пелагонија	Прилеп (околу 25 км)	Иконата Богородица Пелагонитиса (1421)
Св. Пантелејмон, Нерези (Nerezi)	Скопско	Скопје	Фрески од 1164, меѓу нив Оплакувањето
Марков манастир (Marko’s Monastery)	Скопско	Скопје (околу 18 км)	Црквата Св. Димитрија од 14 век
Лесново (Lesnovo)	Североисток	Пробиштип / Злетово	Фрески од 1346–49, мијачки иконостас
Осоговски (Osogovo)	Североисток	Крива Паланка	Св. Јоаким Осоговски, поглед на планината

Околу Охрид и Струга

Свети Наум

Свети Наум се наоѓа на јужниот брег на Охридското Езеро, околу 29 км од Охрид. Го основал самиот свети Наум во 905 година и тука е погребан. Денешната црква е обновена во 16 и 17 век, а иконостасот е од 1711 година.

Посетителите чекаат ред да го прислонат увото на гробот на светецот; народот верува дека уште се слуша како му чука срцето. Пауни шетаат низ градината, а со чамец може да се отиде до изворите во близина. Во околината има сместување, а од охридското пристаниште има и туристички бродови; проверете ги термините на лице место.

Свети Пантелејмон на Плаошник

Оваа црква на ридот Плаошник, во самиот Охрид, стои таму каде што свети Климент ги изградил црквата и школото кон крајот на 9 век. Климент тука ги учел своите ученици и тука е погребан во 916 година. Денешната црква е обновена меѓу 2000 и 2002 година, а неговиот гроб е внатре. Плаошник е дел од охридското подрачје под заштита на УНЕСКО.

Калишта

Околу 4 км јужно од Струга, на брегот на езерото, Калишта е женски манастир каде што живеат монахињи. Искачете се до малата пештерна црква „Рождество на Пресвета Богородица“, сместена во карпата над главната црква. Нејзините фрески се од 14 и 15 век.

Западот: Свети Јован Бигорски

Бигорски се наоѓа над реката Радика во Националниот парк Маврово, на патот меѓу Гостивар и Дебар. Според преданието, го основал Јован Дебранин, архиепископ охридски, во 1020 година. Најголемото богатство е ореовиот иконостас, што го изрезбариле мијачки мајстори предводени од Петре Филипов-Гарката меѓу 1829 и 1835 година.

Во пожарот во 2009 година изгореа постарите конаци, но црквата остана цела, а обновата почна во 2010 година. Бигорски е едно од ретките места каде што можете да преноќите; има десетици кревети за гости. Јавете се однапред.

Околу Прилеп

Трескавец

Трескавец е закачен на планината Златоврв на 920 метри, околу 8 км северно од Прилеп. Постои барем од 12 век, а обновен е во 14 век. Црквата чува голема збирка византиски фрески. Пожарот во 2013 година тешко ги оштети конаците, но црквата не беше допрена. До манастирот се стигнува со стрмно пешачење од Прилеп, па облечете удобни чевли, понесете вода и прашајте локално за патот.

Зрзе

Зрзе се наоѓа околу 25 км северозападно од Прилеп, кај истоименото село. Неговата црква „Св. Петар и Павле“ има фрагменти од фрески од 14 век. Манастирот е познат по иконата на Богородица Пелагонитиса, што ја насликал Макариј Зограф во 1421 година. Старите камени ќелии на монасите се смета дека се многу постари од црквата.

Околу Скопје

Свети Пантелејмон, Горно Нерези

Оваа мала црква во селото Горно Нерези, над Скопје, е изградена во 1164 година. Нејзините фрески се меѓу најважните дела на византиската уметност воопшто. Оплакувањето Христово, каде Богородица го држи мртвиот Христос, е познато по силната емоција. Историчарите на уметноста потсетуваат дека е насликано околу 140 години пред Џото.

Марков манастир

Марковиот манастир е во селото Маркова Сушица, околу 18 км од центарот на Скопје. Градбата на црквата „Св. Димитрија“ почнала во 1346 година под крал Вукашин. Завршена е околу 30 години подоцна, во времето на неговиот син, Крале Марко. Внатре има фрески на големите празници и портрети на двајцата владетели.

Североистокот: Лесново и Осоговски манастир

Лесново

Лесновскиот манастир е во истоименото село, на падините на Осоговските Планини, кај Злетово и Пробиштип. Црквата „Св. Архангел Михаил“ е од 1341 година, а фреските се насликани меѓу 1346 и 1349 година. Резбаниот иконостас (1811–1814) е првиот од четирите прочуени иконостаси на Петре Филипов-Гарката и неговите мијачки резбари. Во средниот век Лесново било центар на писменоста и препишувањето книги.

Осоговски манастир (Св. Јоаким Осоговски)

Осоговскиот манастир стои на рид кај Крива Паланка, околу 10 км од бугарската граница. Основан е во 12 век и е поврзан со свети Јоаким Осоговски. Големата црква „Св. Јоаким“ е изградена во 1851 година. Манастирот има конаци и сместување за гости, а летно е домаќин на ликовна колонија. Празникот на свети Јоаким е на 29 август, кога доаѓаат многу верници на богослужба.

Како да се однесувате

Манастирите се домови и места за молитва, а не музеи. Неколку едноставни навики ќе ве направат добредојдени гости.

• Облека: покриени рамења и колена. Од жените може да се побара да носат здолниште; некаде на влезот позајмуваат марами. Мажите ја вадат капата во црквата.
• Фотографии: секогаш прашајте. Многу манастири не дозволуваат фотографирање во црквата, а блицот ги оштетува старите фрески.
• Свеќи: купете ги на влезот. Палете ги за живите горе, а за починатите долу во песокот, како што прават многу македонски семејства.
• Прилог: влезот често е бесплатен, затоа оставете нешто во кутијата. Ако преноќувате, прашајте што е вообичаено.
• Тишина: зборувајте тивко, особено за време на богослужба. Монасите и монахињите можеби не сакаат да бидат фотографирани или да разговараат.

Кога е најдобро да патувате од Австралија

Не заборавајте дека годишните времиња се обратни. Пролетта (април до јуни) и есента (септември и октомври) во Македонија се најдобро време, со пријатно време и помалку гужва. Многу австралиски семејства патуваат за време на нашиот зимски школски одмор, кој паѓа во македонското лето. Тоа е сезона на свадби и селски собори, но е и жешко, а Охрид е преполн во јули и август.

Празниците се посебни. Секој манастир го слави својот светец заштитник со богослужба, а често и со голем собор. Проверете ги датумите во нашиот црковен календар. Работното време е различно и се менува со сезоните, па проверете локално пред долго патување.

Планирајте го патувањето со картата на наследството

Нашата карта на наследството содржи 267 манастири и речиси 2.000 цркви. Филтрирајте по манастири за да ги видите сите, или пребарајте град за да видите што има блиску до вашето село. Секое место има локација, а повеќето имаат и фотографија. Ако вашето семејство потекнува од блиску, нашиот водич како да го најдете селото на вашите предци ќе ви помогне да ја најдете и селската црква.

Сте посетиле манастир што треба да биде на оваа листа? Испратете ни фотографии и совети, а најдобрите ќе ги додадеме.

Најчести прашања

Кој е најпознатиот манастир во Македонија?

Свети Наум кај Охрид е меѓу најпосетуваните, поради местото на езерото. Бигорски е познат по резбаниот иконостас.

Може ли да се преноќи во манастир во Македонија?

Некои манастири имаат конаци за гости, меѓу нив Бигорски и Осоговскиот. Јавете се однапред и прашајте за правилата.

Што да облечам за посета на манастир?

Покриени рамења и колена. Од жените може да се побара здолниште, а мажите ја вадат капата во црквата.

Може ли да се фотографира во црквите?

Често не. Прашајте најпрво и никогаш не користете блиц врз фреските.

Кои манастири се блиску до Скопје?

Свети Пантелејмон во Горно Нерези и Марковиот манастир, околу 18 км од градот, се лесни излети за половина ден.

Повеќе за читање: УНЕСКО: Природно и културно наследство на Охридскиот регион (на англиски)

Read in English: Macedonian Monasteries Worth the Drive: 10 to Visit