LifeЖивот
Nikola Vapcarov was born in Bansko, in the Pirin part of Macedonia, on 7 December 1909, into a family active in the Macedonian revolutionary movement; his father had been an IMRO fighter. He trained at the naval school in Varna and worked as a stoker and mechanic, experiences that fed his poetry of industrial labour, hope and revolt. In Sofia in 1938 he was among the founders and the driving spirit of the Macedonian Literary Circle, a group of young left-wing writers of Macedonian origin who argued that the Macedonians were a distinct people and who admired Kočo Racin's poetry. Vapcarov wrote in standard Bulgarian; his only book, Motor Songs (Motorni pesni, 1940), includes the cycle 'Songs for the Fatherland', read by Macedonian scholars as an expression of Macedonian patriotism. A member of the Bulgarian Communist Party, he joined the anti-fascist resistance, was arrested in March 1942, tried by a military court and shot in Sofia on 23 July 1942, together with other resistance members. His last poems, written on the day of his execution, are among the best-known works of Balkan anti-fascist poetry. He is honoured both in Bulgaria and in North Macedonia, which makes him one of the most disputed figures of shared memory.
Никола Вапцаров е роден во Банско, во пиринскиот дел на Македонија, на 7 декември 1909 година, во семејство активно во македонското револуционерно движење; неговиот татко бил борец на ВМРО. Се школува во Морнаричкото училиште во Варна и работи како огнар и механичар, искуства што ја хранат неговата поезија за индустрискиот труд, надежта и бунтот. Во Софија во 1938 година е меѓу основачите и движечкиот дух на Македонскиот литературен кружок, група млади леви писатели од македонско потекло што тврделе дека Македонците се посебен народ и се восхитувале на поезијата на Кочо Рацин. Вапцаров пишувал на бугарски литературен јазик; неговата единствена книга „Моторни песни“ (1940) го содржи циклусот „Песни за родината“, што македонските научници го читаат како израз на македонски патриотизам. Член на Бугарската комунистичка партија, се вклучува во антифашистичкиот отпор, уапсен е во март 1942 година, осуден од воен суд и стрелан во Софија на 23 јули 1942 година, заедно со други борци на отпорот. Неговите последни стихови, напишани на денот на стрелањето, се меѓу најпознатите дела на балканската антифашистичка поезија. Почитуван е и во Бугарија и во Северна Македонија, што го прави една од најспорните фигури на заедничкото паметење.
